เจ้านโรดม สีหนุ กับฉายา “นกสองหัวแห่งอินโดจีน”: ยามมีภัยเรียกหาไทย ยามได้ใจเรียกหาศาลโลก

“ยามมีภัยเรียกหาไทย ยามได้ใจเรียกหาศาลโลก”

ประโยคสั้นๆ นี้อาจฟังดูเจ็บแสบ แต่นี่คือคำจำกัดความที่สะท้อนภาพการเมืองระหว่างประเทศตลอดช่วงชีวิตของ “เจ้านโรดม สีหนุ” อดีตกษัตริย์และผู้นำกัมพูชา ผู้ดิ้นรนเอาชีวิตรอดท่ามกลางมรสุมของสงครามเย็น การล่าอาณานิคม และไฟสงครามกลางเมือง ทรงใช้ยุทธวิธีทางการทูตที่พลิกแพลงไปมา จนมักถูกสื่อและนักวิจารณ์การเมืองขนานนามว่าเป็น “นกสองหัวแห่งอินโดจีน”

บทบาทของพระองค์ที่มีต่อประเทศไทยนั้น เต็มไปด้วยความย้อนแย้งอย่างตลกร้าย ทั้งที่เป็นมิตรผู้มาพึ่งใบบุญ และเป็นศัตรูผู้สร้างบาดแผลลึกซึ้ง

พ.ศ. 2496: ลี้ภัยซบอกสยาม มิตรแท้ยามยาก

ย้อนกลับไปในช่วงต้นทศวรรษ 2490 กัมพูชายังคงตกอยู่ภายใต้ร่มเงาของฝรั่งเศส เจ้านโรดม สีหนุ ซึ่งในขณะนั้นทรงต้องการเรียกร้องเอกราชอย่างเต็มตัว ได้ถูกกดดันอย่างหนักจนต้องตัดสินใจเสด็จลี้ภัยออกนอกประเทศในปี พ.ศ. 2496

และจุดหมายปลายทางที่ทรงเลือกก็คือ “กรุงเทพมหานคร”

รัฐบาลไทยในขณะนั้นอ้าแขนรับพระองค์อย่างสมเกียรติ ทรงใช้เวลาเกือบ 1 ปีในประเทศไทย โดยใช้กรุงเทพฯ เป็นฐานบัญชาการชั่วคราวในการป่าวประกาศต่อประชาคมโลก เพื่อเรียกร้องเอกราชให้กัมพูชา รัฐบาลไทยให้การดูแลความปลอดภัยและอำนวยความสะดวกในฐานะ “มิตรแท้” ที่ช่วยเหลือประเทศเพื่อนบ้านในยามตกทุกข์ได้ยาก

พ.ศ. 2502 – 2505: แว้งกัดที่พระวิหาร

แต่แล้วมิตรภาพก็มีอายุสั้นกว่าที่คิด เมื่อกัมพูชาได้รับเอกราชและเจ้านโรดม สีหนุ สถาปนาพระองค์เองขึ้นเป็นผู้นำอย่างเบ็ดเสร็จ ทิศทางลมทางการเมืองก็เปลี่ยนไป เพื่อสร้างความเป็นปึกแผ่นและกระตุ้นชาตินิยมในประเทศ พระองค์ทรงเลือกที่จะหยิบยกประเด็นพรมแดนขึ้นมาเป็นเครื่องมือ

เจ้านโรดม สีหนุ พลิกบทบาทจากผู้ลี้ภัยที่เคยขอพึ่งพิง กลายเป็นโจทย์ยื่นฟ้องประเทศไทยต่อศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ (ศาลโลก) ในคดีปราสาทพระวิหาร การสู้คดีกินเวลาหลายปี ก่อนที่ศาลโลกจะมีคำพิพากษาในปี พ.ศ. 2505 ให้กัมพูชามีอธิปไตยเหนือตัวปราสาท เหตุการณ์นี้สร้างความร้าวฉานอย่างรุนแรง พระองค์ประกาศตัดความสัมพันธ์ทางการทูตกับไทยอย่างไม่ใยดี ทิ้งไว้เพียงรอยแผลที่ลึกฝังใจคนไทยมาจนถึงปัจจุบัน

พ.ศ. 2506 – 2509: ล้างบางคนไทยที่เกาะกง และกระสุนปืนใหญ่ที่หาดเล็ก

ความตึงเครียดไม่ได้หยุดอยู่แค่ในศาลโลก นโยบายชาตินิยมเขมรเริ่มลุกลามกลายเป็นการคุกคามทางวัฒนธรรมและชีวิต

ที่จังหวัดเกาะกง ซึ่งมีชาวเชื้อสายไทยอาศัยอยู่เป็นจำนวนมาก รัฐบาลสีหนุได้ออกกฎหมายสั่งห้ามประชาชนพูดภาษาไทยในที่สาธารณะอย่างเด็ดขาด หากใครเผลอหลุดปาก จะมีโทษปรับคำละ 25 เรียล และเพิ่มเป็น 50 เรียลในเวลาต่อมา การครอบครองหนังสือภาษาไทยกลายเป็นสิ่งผิดกฎหมาย เงินบาทไทยถูกสั่งห้ามใช้ แม้กระทั่งพระสงฆ์ก็ยังถูกบังคับให้สวดมนต์ด้วยสำเนียงเขมรเพื่อลบล้างอัตลักษณ์ไทยให้สิ้นซาก

สถานการณ์เลวร้ายถึงขีดสุดในปี พ.ศ. 2509 เมื่อมีการกวาดล้างครั้งใหญ่ นำไปสู่การสังหารชาวเชื้อสายไทยในเกาะกงไปราว 160 คน เป็นโศกนาฏกรรมทางชาติพันธุ์ที่ถูกกลบฝังไว้ในหน้าประวัติศาสตร์

ในปีเดียวกันนั้นเอง ความก้าวร้าวลุกลามมาถึงชายแดนไทย เมื่อกองทัพกัมพูชาภายใต้รัฐบาลสีหนุ สั่งระดมยิงปืนใหญ่ข้ามพรมแดนเข้าใส่ “บ้านหาดเล็ก” อำเภอคลองใหญ่ จังหวัดตราด กองทัพเรือไทยต้องส่งกำลังทหารนาวิกโยธินเข้าปะทะและตอบโต้เพื่อปกป้องอธิปไตย เหตุการณ์นี้เกือบจะบานปลายกลายเป็นสงครามเต็มรูปแบบระหว่างสองประเทศ

ทศวรรษที่ 2520: เมื่อสิ้นไร้ไม้ตอก กลับมาขอข้าวกิน

แต่สัจธรรมของการเมืองคือ “ไม่มีมิตรแท้และศัตรูที่ถาวร”

เมื่อกัมพูชาเข้าสู่ยุคมืด ล่มสลายจากการปกครองอันโหดร้ายของเขมรแดง และถูกตอกย้ำด้วยการบุกยึดครองของกองทัพเวียดนาม เจ้านโรดม สีหนุ ต้องระหกระเหินหนีตายอีกครั้ง และเมื่อถึงคราวสิ้นไร้ไม้ตอก ดินแดนที่พระองค์หวนกลับมาพึ่งพิงก็คือ “ประเทศไทย” ที่พระองค์เคยสร้างบาดแผลไว้นั่นเอง

ในช่วงทศวรรษที่ 2520 รัฐบาลไทยอนุญาตให้เจ้านโรดม สีหนุ (ในฐานะผู้นำแนวร่วมเขมรสามฝ่าย) เข้ามาตั้งสำนักงานประสานงานที่ “ซอยสวนพลู” กรุงเทพฯ ไทยยอมให้ที่พักพิง คุ้มครองความปลอดภัย และเป็นฐานที่มั่นสำคัญในการขอรับการสนับสนุนจากนานาชาติเพื่อกอบกู้กัมพูชาจากเวียดนาม

ท้ายที่สุดแล้ว ชีวิตทางการเมืองของเจ้านโรดม สีหนุ จึงเป็นเสมือนกระจกสะท้อนของผู้นำที่ยึดหลักผลประโยชน์แห่งตนและชาติตนเป็นที่ตั้ง ทรงเป็นกษัตริย์นักสู้ที่พร้อมจะโอบกอดและผลักไสใครก็ได้ตามจังหวะเวลา เป็นบทเรียนหน้าสำคัญที่สอนให้รู้ว่า บนกระดานหมากรุกแห่งการเมืองระหว่างประเทศ… ความอยู่รอดคือสิ่งเดียวที่เป็นสัจธรรม

อ้างอิงและแหล่งข้อมูลเพิ่มเติม:

• ข้อมูลประวัติศาสตร์การลี้ภัยของเจ้านโรดม สีหนุ และคดีปราสาทพระวิหาร
• บันทึกเหตุการณ์ทางทหาร “ยุทธการบ้านหาดเล็ก” จังหวัดตราด (พ.ศ. 2509)
• นโยบายการกลืนชาติและประวัติศาสตร์ชุมชนเชื้อสายไทยในจังหวัดเกาะกง กัมพูชา

ตำนานประวัติศาสตร์ : ยุทธการบ้านหาดเล็ก คลิปวิดีโอนี้อธิบายถึงยุทธการบ้านหาดเล็ก ซึ่งเป็นเหตุการณ์สำคัญที่กองทัพกัมพูชาในยุคของเจ้านโรดม สีหนุ ได้เปิดฉากปะทะกับทหารนาวิกโยธินไทยตามแนวชายแดนในปี พ.ศ. 2509 ครับ

เกี่ยวกับผู้เขียน

ดอกธูป

ปกติเป็นคน introvert แต่จะ Extrovert เมื่ออยู่กับเพื่อนในวงเล่า มีจิตนาการสูง ภูมิต้านทานต่ำ

See author's posts