บทวิเคราะห์ | มุมเกษตรกรและคนชายแดน
เมื่อโรงงานบอกว่าหามันสำปะหลังไม่พอ เรามักได้ยินความกังวลเรื่องต้นทุน การส่งออก และการเสียตลาดให้ประเทศคู่แข่ง
แต่ในมุมของเกษตรกรที่ลงทุนปลูก ดูแล และแบกรับความเสี่ยงมาตลอด คำถามอาจกลับกันว่า เมื่อไรคนปลูกจะมีอำนาจต่อรองกับเขาบ้าง?

วันนี้ราคาหัวมันสดเชื้อแป้งสูงในบางพื้นที่ขยับเกินกิโลกรัมละ 4.50 บาทแล้ว สำหรับคนที่มีผลผลิตขาย นี่ไม่ใช่แค่ต้นทุนที่เพิ่มขึ้นของโรงงาน แต่คือโอกาสมีเงินเหลือหลังหักค่าปลูก ค่าปุ๋ย ค่าแรง และค่าขนส่ง
ราคาวัตถุดิบที่ถูกที่สุดสำหรับผู้ซื้อ ไม่จำเป็นต้องเป็นราคาที่เป็นธรรมที่สุดสำหรับคนปลูก
วัตถุดิบนำเข้ากับอำนาจต่อรองของเกษตรกร
แม้การนำเข้าจากกัมพูชาจะเป็นเพียงส่วนหนึ่งของวัตถุดิบทั้งหมด แต่ต้องถามต่อว่า วัตถุดิบเหล่านั้นเข้ามาช่วงไหน กระจุกอยู่ที่โรงงานใด และส่งผลต่อการแข่งขันรับซื้อผลผลิตของเกษตรกรชายแดนอย่างไร การยกเพียงยอดนำเข้าระดับประเทศ อาจยังอธิบายชีวิตจริงของคนขายมันหน้าโรงงานได้ไม่ครบ
ขณะเดียวกัน ราคาที่สูงขึ้นวันนี้ไม่ได้มาจากการปิดด่านอย่างเดียว โรคใบด่างและผลผลิตที่ลดลงก็มีส่วน เกษตรกรที่มันเสียหายจนแทบไม่มีผลผลิตขาย ย่อมไม่ได้ประโยชน์เต็มที่จากราคาที่ดีขึ้น
ขาดวัตถุดิบ ต้องลงทุนกับคนปลูกไทย
เพราะฉะนั้น หากประเทศขาดมันสำปะหลังจริง คำตอบไม่ควรมีแค่หาวัตถุดิบราคาถูกจากที่อื่น แต่ต้องลงทุนให้เกษตรกรไทยผลิตได้มากขึ้นอย่างคุ้มค่า
นักวิชาการและหน่วยงานส่งเสริมการเกษตรควรลงมาช่วยให้เกิดผลเป็นรูปธรรม ได้แก่
- กระจายท่อนพันธุ์สะอาดและจัดการโรคใบด่าง ให้ถึงมือเกษตรกร ไม่ปล่อยให้ซื้อท่อนพันธุ์เสี่ยงแล้วรับความเสียหายเอง
- เพิ่มผลผลิตต่อไร่และลดต้นทุนก่อน ด้วยความรู้เรื่องดิน ปุ๋ย น้ำ และช่วงเก็บเกี่ยวที่เหมาะกับพื้นที่
- ส่งเสริมเพิ่มพื้นที่ปลูกเฉพาะจุดที่เหมาะสมและปลอดภัย มีตลาดรองรับ ไม่ใช่ชวนปลูกตามราคาวันนี้ แล้วปล่อยให้เผชิญราคาตกในวันขุด
- ทำข้อตกลงรับซื้อที่เป็นธรรม เปิดเผยการวัดเชื้อแป้ง การหักสิ่งเจือปน น้ำหนัก และเงื่อนไขราคา ให้เกษตรกรตรวจทานได้
- ทำข้อมูลนำเข้าให้โปร่งใส ทั้งชนิดสินค้า ปริมาณ ช่วงเวลา และพื้นที่ปลายทาง เพื่อประเมินผลต่อราคาผลผลิตไทยได้จริง
อุตสาหกรรมมั่นคง คนปลูกต้องอยู่ได้ด้วย
โจทย์จึงไม่ใช่จะยอมให้โรงงานอยู่ไม่ได้ แต่คือจะทำให้อุตสาหกรรมอยู่ได้ โดยไม่ต้องให้เกษตรกรอยู่ด้วยราคาต่ำตลอดไปอย่างไร
ถ้าโรงงานต้องการวัตถุดิบที่มั่นคง เกษตรกรก็ต้องการรายได้ที่มั่นคงเช่นกัน การสร้างฐานการผลิตในประเทศให้เข้มแข็ง จึงควรเป็นการลงทุนร่วมกัน ไม่ใช่ให้คนปลูกแบกรับความเสี่ยงอยู่ฝ่ายเดียว
อย่าเรียกราคาที่เกษตรกรพออยู่ได้ว่าเป็นวิกฤต โดยไม่เคยถามว่า ตอนราคาต่ำ คนปลูกอยู่กันอย่างไร
หมายเหตุ: ราคาเกิน 4.50 บาทเป็นราคาหัวมันสดเชื้อแป้ง 30% หน้าโรงแป้งบางพื้นที่ในนครราชสีมา ตามประกาศสมาคมโรงงานฯ วันที่ 18 พฤศจิกายน 2569 ไม่ใช่ราคาที่เกษตรกรทุกพื้นที่ได้รับ
แหล่งข้อมูลประกอบบทวิเคราะห์
ไทยพีบีเอส — ปิดด่านและโรคใบด่างกระทบวัตถุดิบมันสำปะหลัง
สมาคมโรงงานผู้ผลิตมันสำปะหลังภาคตะวันออกเฉียงเหนือ — ราคารับซื้อหัวมันสด ณ โรงแป้ง จังหวัดนครราชสีมา วันที่ 18 พฤศจิกายน 2569
บทความนี้เป็นบทวิเคราะห์ของสุรินทร์ร้อยแปด แยกจากรายงานข่าวต้นทาง ไม่ได้สรุปว่าการนำเข้าเป็นสาเหตุเดียวของราคาต่ำ หรือการปิดด่านเป็นสาเหตุเดียวของราคาสูง
Share this content:
เกี่ยวกับผู้เขียน
การสั่งซื้อผ่านลิงก์สินค้าเป็นการช่วยสนับสนุนทีมงานสุรินทร์ร้อยแปด โดยไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมแก่ท่าน


