บทวิเคราะห์ | มุมคนชายแดน

รัฐบาลอนุทินออกมาตรการช่วยคนชายแดนอีกครั้ง คราวนี้เป็นสิทธิลดหย่อนภาษีค่าซ่อมบ้านสูงสุดหนึ่งแสนบาท และค่าซ่อมรถสูงสุดสามหมื่นบาท

ฟังตัวเลขแล้วเหมือนรัฐบาลออกแนวป๋า โอบรับความเดือดร้อนของคนชายแดนไว้เต็มแขน

แต่ก่อนจะปรบมือให้ตัวเลขหลักแสน ต้องถามให้ถึงชีวิตจริงของคนบ้านเสียหายเสียก่อนว่า เขามีภาษีเงินได้ให้ลดหรือไม่ และมีเงินซ่อมบ้านก่อนหรือเปล่า?

ภาพประกอบจากบทความเดอะสแตนดาร์ด
ภาพประกอบ: เดอะสแตนดาร์ด ไม่ใช่ภาพลงพื้นที่ของเพจ

เพราะมาตรการนี้ไม่ใช่การจ่ายเงินซ่อมบ้านให้หนึ่งแสนบาท แต่เป็นการนำรายจ่ายที่เข้าเงื่อนไขไปหักออกจากเงินได้ในการคำนวณภาษี

คนที่ไม่มีภาระภาษีอยู่แล้ว ต่อให้มีค่าซ่อมบ้านเข้าเงื่อนไขครบหนึ่งแสนบาท ก็ไม่ได้แปลว่าจะได้เงินกลับมาหนึ่งบาทจากสิทธิลดหย่อนนี้

เพื่อให้เห็นภาพ สมมติจ่ายค่าซ่อมบ้านที่ใช้สิทธิได้ครบหนึ่งแสนบาท เมื่อคำนวณตามอัตราภาษีเงินได้สุทธิแบบขั้นบันได:

ตัวอย่างนี้ใช้เงินได้สุทธิหลังหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนอื่นแล้ว ไม่ใช่รายได้รวม และสมมติว่าค่าซ่อมเข้าเงื่อนไขทั้งหมด โดยไม่มีข้อคำนวณภาษีอื่นมาเปลี่ยนผล

นั่นหมายความว่า บ้านเสียหายและจ่ายค่าซ่อมเท่ากัน ไม่ได้แปลว่าจะได้รับประโยชน์จากรัฐเท่ากัน คนที่มีฐานภาษีสูงกว่าอาจลดภาษีได้มากกว่า ขณะที่คนรายได้น้อยจนไม่มีภาษีต้องเสีย อาจไม่ได้ประโยชน์จากมาตรการส่วนนี้เลย

คนไม่มีเงินซ่อมก่อน จะเข้าถึงสิทธิอย่างไร?

อีกด่านหนึ่งอยู่ก่อนถึงเรื่องภาษีเสียด้วยซ้ำ คือผู้ประสบภัยต้องมีรายจ่ายค่าซ่อมที่เข้าเงื่อนไขก่อน แล้วจึงนำไปใช้สิทธิในปีภาษี 2569 ซึ่งยื่นแบบในปี 2570

แต่ครอบครัวที่รายได้สะดุด ต้องอพยพ หรือยังหาเงินเปลี่ยนหลังคาไม่ได้ จะเอาเงินจากไหนมาจ่ายค่าซ่อมเพื่อรอใช้สิทธิ?

สิทธิบนกระดาษไม่ได้ซื้อสังกะสีให้คนที่เงินในกระเป๋ายังไม่พอ

นี่คือข้อจำกัดของการใช้ค่าลดหย่อนภาษีช่วยผู้ประสบภัย: คนที่มีเงินจ่ายก่อนและมีภาระภาษี จึงมีโอกาสได้รับประโยชน์ ส่วนคนที่ขาดทั้งสองอย่าง อาจอยู่ห่างจากมาตรการตั้งแต่ต้น

นายกฯ และ ส.ส.ชายแดน ควรตอบให้ชัดว่าใครเข้าถึง

คำถามจึงไม่ใช่แค่ว่าให้ลดหย่อนได้สูงสุดเท่าไร แต่ต้องถามรัฐบาลอนุทินและ ส.ส.ในพื้นที่ว่า

ในครัวเรือนชายแดนที่ได้รับความเสียหายจริง มีกี่ครัวเรือนที่มีภาระภาษีเงินได้ และมีกี่ครัวเรือนที่ไม่มีภาษีให้ลด?

กระทรวงการคลังประเมินว่าการลดหย่อนค่าซ่อมบ้านและรถจะทำให้รัฐเสียรายได้ภาษีประมาณ 360 ล้านบาท แต่ตัวเลขนี้ไม่ใช่เงินที่แจกถึงผู้ประสบภัย และยังไม่ได้บอกว่าประโยชน์จะกระจายถึงครัวเรือนรายได้น้อยเพียงใด

ถ้าจะบอกว่ามาตรการนี้ช่วยคนชายแดนได้ตรงจุด ก็ควรเปิดข้อมูลผู้ได้รับประโยชน์ แยกตามระดับรายได้ ไม่ใช่บอกเพียงเพดานลดหย่อนที่ฟังแล้วดูมาก

คนไม่มีภาษีให้ลด ต้องมีความช่วยเหลือที่เข้าถึงได้

การลดหย่อนภาษีเป็นมาตรการเสริมสำหรับคนที่ใช้สิทธิได้ แต่ไม่ควรถูกนำมาแทนคำตอบเรื่องการฟื้นฟูชีวิตของคนรายได้น้อย

รัฐบาลควรทำให้ชัดว่า ผู้ประสบภัยที่ไม่มีภาระภาษีจะเข้าถึงอะไรได้บ้าง เช่น เงินช่วยซ่อมตามความเสียหายจริง วัสดุก่อสร้าง หรือบริการซ่อมแซม โดยไม่ต้องหาเงินก้อนมาจ่ายก่อน และไม่ต้องมีฐานภาษีจึงจะได้รับประโยชน์

พร้อมเปิดเผยว่าความช่วยเหลือเดิมจ่ายถึงไหน ยังตกหล่นใคร และเพียงพอกับความเสียหายหรือไม่

คนชายแดนไม่ได้ต้องการเพียงตัวเลขหลักแสนในข่าวประชาสัมพันธ์ แต่ต้องการหลังคาที่กลับมากันฝน รถที่กลับมาใช้ทำมาหากิน และความช่วยเหลือที่คนจนเข้าถึงได้จริง

ก่อนจะประกาศว่าลดหย่อนให้มากแค่ไหน รัฐบาลควรตอบให้ได้ก่อนว่า คนที่ไม่มีภาษีให้ลด จะได้รับการช่วยเหลืออย่างไร

หมายเหตุ: มติ ครม. วันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 เป็นการอนุมัติหลักการร่างกฎหมาย ยังต้องติดตามกฎหมายและหลักเกณฑ์การใช้สิทธิ มาตรการนี้เป็นส่วนเพิ่มเติมจากการเยียวยารูปแบบอื่น ไม่ใช่ความช่วยเหลือทั้งหมดของรัฐบาล และยังไม่มีข้อมูลสัดส่วนผู้มีภาระภาษีของครัวเรือนผู้ประสบภัยมาใช้อ้างว่าเป็นคนส่วนใหญ่

แหล่งข้อมูลประกอบบทวิเคราะห์

ข่าวต้นเรื่อง: เดอะสแตนดาร์ด

รายละเอียดมาตรการจากรัฐบาลไทย

หลักการคำนวณและอัตราภาษี: กรมสรรพากร

Share this content:

เกี่ยวกับผู้เขียน

การสั่งซื้อผ่านลิงก์สินค้าเป็นการช่วยสนับสนุนทีมงานสุรินทร์ร้อยแปด โดยไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมแก่ท่าน