เกิดดราม่าในกลุ่มสังคมออนไลน์ท้องถิ่น “ชุมชนคนอำเภอปราสาท v2” จ.สุรินทร์ หลังมีผู้โพสต์กล่าวอ้างว่าร้านข้าวเหนียวหมูแห่งหนึ่งในพื้นที่ขโมยสูตรอาหารของตนไปทำขาย พร้อมระบุว่าได้เข้าแจ้งความดำเนินคดีแล้วและแนบภาพ “ใบทะเบียนพาณิชย์” มาแสดง แต่งานนี้สมาชิกในกลุ่มจำนวนมากกลับช่วยกันชี้ข้อกฎหมายว่า สูตรอาหารไม่ได้รับความคุ้มครองทางลิขสิทธิ์

เกิดอะไรขึ้น
โพสต์ในกลุ่ม “ชุมชนคนอำเภอปราสาท v2” ระบุว่า ร้านขายข้าวเหนียวหมูแห่งหนึ่งในพื้นที่ได้ขโมยสูตรอาหารของเจ้าของโพสต์ไปทำขาย
และแอบอ้างว่าเป็นสูตรของตนเอง ผู้โพสต์ระบุว่าตนเป็นเจ้าของสูตรตัวจริงและได้เข้าแจ้งความไว้แล้ว
พร้อมแนบภาพเอกสาร “ใบทะเบียนพาณิชย์” มาเป็นหลักฐานประกอบในโพสต์
โพสต์ดังกล่าวกลายเป็นกระทู้ร้อนในกลุ่ม สมาชิกจำนวนมากเข้ามาแสดงความเห็นทั้งฝั่งที่เห็นใจผู้โพสต์
และฝั่งที่ทักท้วงว่าหลักฐานที่นำมาแสดงยังไม่ใช่หลักฐานยืนยันความเป็นเจ้าของสูตรอาหาร

ใบทะเบียนพาณิชย์ ≠ หลักฐานสิทธิในสูตรอาหาร
สมาชิกในกลุ่มช่วยกันอธิบายว่า เอกสารที่แสดงเป็นเพียง “ใบทะเบียนพาณิชย์” ซึ่งออกตามกฎหมายว่าด้วยทะเบียนพาณิชย์
เพื่อรับรองการจดทะเบียนประกอบกิจการค้าของบุคคลเท่านั้น ไม่ใช่หนังสือรับรองสิทธิบัตร
และไม่ใช่หนังสือรับรองลิขสิทธิ์ในตัวสูตรอาหารแต่ประการใด
การมีใบทะเบียนพาณิชย์จึงยืนยันได้เพียงว่า “มีการจดทะเบียนร้านค้า” ไม่ได้ยืนยันว่าเจ้าของร้านเป็นผู้คิดค้นสูตรนั้นแต่ผู้เดียว
หรือมีสิทธิห้ามผู้อื่นทำอาหารเมนูเดียวกัน
กฎหมายลิขสิทธิ์ไม่คุ้มครอง “สูตรอาหาร”
ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 ลิขสิทธิ์ให้ความคุ้มครอง “งานที่ได้สร้างสรรค์ขึ้น” ในประเภทที่กฎหมายกำหนด
แต่ไม่ได้คุ้มครองความคิด ขั้นตอน กรรมวิธี หรือระบบการทำงาน ดังนั้นรายการวัตถุดิบ สัดส่วนผสม และลำดับวิธีการปรุง
จึงไม่ถือเป็นงานอันมีลิขสิทธิ์ ผู้อื่นสามารถนำแนวคิดไปปรุงอาหาร ทำขาย หรือปรับรสชาติตามได้ โดยไม่ถือเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์
สิ่งที่กฎหมายคุ้มครองได้คือ “รูปแบบการนำเสนอ” เช่น ข้อความบรรยายในตำราอาหาร ภาพถ่ายเมนู
หรือคลิปวิดีโอสาธิตการทำอาหาร หากผู้อื่นนำภาพหรือคลิปของเราไปใช้โดยไม่ได้รับอนุญาต กรณีนั้นจึงเป็นเรื่องลิขสิทธิ์ที่ฟ้องร้องได้
ถ้าอยากปกป้องสูตรจริง ๆ ทำได้อย่างไร
- เก็บเป็นความลับทางการค้า — ควบคุมผู้รู้สูตร ให้พนักงานลงบันทึกข้อตกลงไม่เปิดเผยความลับ และจำกัดการเข้าถึงสูตร
- จดสิทธิบัตรการประดิษฐ์ — ใช้ได้กับกรรมวิธีที่คิดค้นขึ้นใหม่และไม่เคยเปิดเผยมาก่อน แต่ต้องเปิดเผยสูตรทั้งหมดต่อสาธารณะเมื่อยื่นขอ
- สร้างความต่างด้วยแบรนด์ — ชื่อร้าน โลโก้ บรรจุภัณฑ์ และภาพลักษณ์ เป็นสิ่งที่จดทะเบียนและปกป้องได้จริงมากกว่าตัวสูตร
บทเรียนของผู้ประกอบการและคนโพสต์
เรื่องนี้สะท้อนสองด้านพร้อมกัน ด้านหนึ่งคือความเข้าใจเรื่องสิทธิในทรัพย์สินทางปัญญาของผู้ประกอบการรายเล็ก
ซึ่งมักคิดว่าการจดทะเบียนร้านค้าให้สิทธิในสูตรอาหารด้วย อีกด้านคือความระมัดระวังในการโพสต์พาดพิงร้านอื่นบนสื่อสังคมออนไลน์
เพราะถ้อยคำกล่าวหาอาจนำไปสู่ข้อพิพาททางกฎหมายในทางกลับกันได้
สำหรับลูกค้าและคนในพื้นที่ ประเด็นที่น่าติดตามกว่าคือ รสชาติและคุณภาพของอาหารยังเป็นสิ่งที่ผู้บริโภคตัดสินเองได้ทุกวัน
ไม่ว่าจะมีใครอ้างว่าเป็นเจ้าของสูตร
ข้อควรทราบ
- ข่าวนี้สรุปจากโพสต์ในกลุ่มเฟซบุ๊ก ไม่ใช่ประกาศของหน่วยงานราชการ และยังไม่มีการเปิดเผยผลการแจ้งความจากเจ้าหน้าที่
- Surin108 ไม่ระบุชื่อบุคคลหรือชื่อร้านที่ถูกพาดพิงในโพสต์
- เนื้อหาส่วนกฎหมายเป็นการอธิบายหลักการทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายรายกรณี
แหล่งข้อมูล
- โพสต์ในกลุ่มเฟซบุ๊ก “ชุมชนคนอำเภอปราสาท v2”
- กรมทรัพย์สินทางปัญญา — สิ่งที่ลิขสิทธิ์คุ้มครองและไม่คุ้มครอง
อ้างอิงข้อมูล: โพสต์ในกลุ่มเฟซบุ๊ก “ชุมชนคนอำเภอปราสาท v2” และหลักกฎหมายลิขสิทธิ์ตามที่อ้างถึง — ลิงก์ต้นฉบับ · Surin108 เรียบเรียง
Share this content:
เกี่ยวกับผู้เขียน
การสั่งซื้อผ่านลิงก์สินค้าเป็นการช่วยสนับสนุนทีมงานสุรินทร์ร้อยแปด โดยไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมแก่ท่าน


