เกิดดราม่าในกลุ่มสังคมออนไลน์ท้องถิ่น “ชุมชนคนอำเภอปราสาท v2” จ.สุรินทร์ หลังมีผู้โพสต์กล่าวอ้างว่าร้านข้าวเหนียวหมูแห่งหนึ่งในพื้นที่ขโมยสูตรอาหารของตนไปทำขาย พร้อมระบุว่าได้เข้าแจ้งความดำเนินคดีแล้วและแนบภาพ “ใบทะเบียนพาณิชย์” มาแสดง แต่งานนี้สมาชิกในกลุ่มจำนวนมากกลับช่วยกันชี้ข้อกฎหมายว่า สูตรอาหารไม่ได้รับความคุ้มครองทางลิขสิทธิ์

ข้าวเหนียวหมูย่างเสิร์ฟพร้อมข้าวเหนียวในกระทงใบตอง
ภาพประกอบ: ข้าวเหนียวหมู — ไม่ใช่ภาพจากร้านหรือเหตุการณ์ในข่าว และไม่ได้ระบุสถานที่ถ่าย

เกิดอะไรขึ้น

โพสต์ในกลุ่ม “ชุมชนคนอำเภอปราสาท v2” ระบุว่า ร้านขายข้าวเหนียวหมูแห่งหนึ่งในพื้นที่ได้ขโมยสูตรอาหารของเจ้าของโพสต์ไปทำขาย
และแอบอ้างว่าเป็นสูตรของตนเอง ผู้โพสต์ระบุว่าตนเป็นเจ้าของสูตรตัวจริงและได้เข้าแจ้งความไว้แล้ว
พร้อมแนบภาพเอกสาร “ใบทะเบียนพาณิชย์” มาเป็นหลักฐานประกอบในโพสต์

โพสต์ดังกล่าวกลายเป็นกระทู้ร้อนในกลุ่ม สมาชิกจำนวนมากเข้ามาแสดงความเห็นทั้งฝั่งที่เห็นใจผู้โพสต์
และฝั่งที่ทักท้วงว่าหลักฐานที่นำมาแสดงยังไม่ใช่หลักฐานยืนยันความเป็นเจ้าของสูตรอาหาร

ภาพใบทะเบียนพาณิชย์ที่แนบในโพสต์ โดยปิดบังข้อมูลส่วนบุคคลแล้ว
ภาพ: เอกสารใบทะเบียนพาณิชย์ที่แนบในโพสต์ต้นทาง — Surin108 ปิดบังชื่อ ที่อยู่ เลขทะเบียน และคิวอาร์โค้ดที่เป็นข้อมูลส่วนบุคคลแล้ว

ใบทะเบียนพาณิชย์ ≠ หลักฐานสิทธิในสูตรอาหาร

สมาชิกในกลุ่มช่วยกันอธิบายว่า เอกสารที่แสดงเป็นเพียง “ใบทะเบียนพาณิชย์” ซึ่งออกตามกฎหมายว่าด้วยทะเบียนพาณิชย์
เพื่อรับรองการจดทะเบียนประกอบกิจการค้าของบุคคลเท่านั้น ไม่ใช่หนังสือรับรองสิทธิบัตร
และไม่ใช่หนังสือรับรองลิขสิทธิ์ในตัวสูตรอาหารแต่ประการใด

การมีใบทะเบียนพาณิชย์จึงยืนยันได้เพียงว่า “มีการจดทะเบียนร้านค้า” ไม่ได้ยืนยันว่าเจ้าของร้านเป็นผู้คิดค้นสูตรนั้นแต่ผู้เดียว
หรือมีสิทธิห้ามผู้อื่นทำอาหารเมนูเดียวกัน

กฎหมายลิขสิทธิ์ไม่คุ้มครอง “สูตรอาหาร”

ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 ลิขสิทธิ์ให้ความคุ้มครอง “งานที่ได้สร้างสรรค์ขึ้น” ในประเภทที่กฎหมายกำหนด
แต่ไม่ได้คุ้มครองความคิด ขั้นตอน กรรมวิธี หรือระบบการทำงาน ดังนั้นรายการวัตถุดิบ สัดส่วนผสม และลำดับวิธีการปรุง
จึงไม่ถือเป็นงานอันมีลิขสิทธิ์ ผู้อื่นสามารถนำแนวคิดไปปรุงอาหาร ทำขาย หรือปรับรสชาติตามได้ โดยไม่ถือเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์

สิ่งที่กฎหมายคุ้มครองได้คือ “รูปแบบการนำเสนอ” เช่น ข้อความบรรยายในตำราอาหาร ภาพถ่ายเมนู
หรือคลิปวิดีโอสาธิตการทำอาหาร หากผู้อื่นนำภาพหรือคลิปของเราไปใช้โดยไม่ได้รับอนุญาต กรณีนั้นจึงเป็นเรื่องลิขสิทธิ์ที่ฟ้องร้องได้

ถ้าอยากปกป้องสูตรจริง ๆ ทำได้อย่างไร

บทเรียนของผู้ประกอบการและคนโพสต์

เรื่องนี้สะท้อนสองด้านพร้อมกัน ด้านหนึ่งคือความเข้าใจเรื่องสิทธิในทรัพย์สินทางปัญญาของผู้ประกอบการรายเล็ก
ซึ่งมักคิดว่าการจดทะเบียนร้านค้าให้สิทธิในสูตรอาหารด้วย อีกด้านคือความระมัดระวังในการโพสต์พาดพิงร้านอื่นบนสื่อสังคมออนไลน์
เพราะถ้อยคำกล่าวหาอาจนำไปสู่ข้อพิพาททางกฎหมายในทางกลับกันได้

สำหรับลูกค้าและคนในพื้นที่ ประเด็นที่น่าติดตามกว่าคือ รสชาติและคุณภาพของอาหารยังเป็นสิ่งที่ผู้บริโภคตัดสินเองได้ทุกวัน
ไม่ว่าจะมีใครอ้างว่าเป็นเจ้าของสูตร

ข้อควรทราบ

แหล่งข้อมูล

อ้างอิงข้อมูล: โพสต์ในกลุ่มเฟซบุ๊ก “ชุมชนคนอำเภอปราสาท v2” และหลักกฎหมายลิขสิทธิ์ตามที่อ้างถึง — ลิงก์ต้นฉบับ · Surin108 เรียบเรียง

Share this content:

เกี่ยวกับผู้เขียน

การสั่งซื้อผ่านลิงก์สินค้าเป็นการช่วยสนับสนุนทีมงานสุรินทร์ร้อยแปด โดยไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมแก่ท่าน