วันที่ 23 พฤศจิกายน 2569 นี้ รถตู้โดยสารสาธารณะคันแรกของ “บริษัท สุรินทร์พัฒน์ จำกัด” จะออกวิ่งจากลานกิจกรรมห้างสรรพสินค้าโรบินสัน สาขาสุรินทร์ ในเวลา 10.59 น. พร้อมเปิดให้นั่งฟรี 7 วัน ถึงวันที่ 29 พฤศจิกายน
สำหรับจังหวัดที่คนส่วนใหญ่ยังต้องพึ่งรถส่วนตัวและรถจักรยานยนต์เป็นหลัก การมีรถโดยสารสาธารณะที่คนในพื้นที่ถือหุ้นเองและบริหารเอง ถือเป็นความกล้าที่ควรค่าแก่การจับตา
แต่ในฐานะคนที่เฝ้ามองการพัฒนาเมืองมาเป็นเวลานาน คำถามที่สำคัญกว่าคือ “หลังจากนี้ บริษัทนี้จะไปทางไหน” เพราะก้าวแรกที่ดูยิ่งใหญ่ อาจกลายเป็นก้าวที่สะดุด ถ้าเป้าหมายปลายทางยังไม่ชัด
1. บริษัทพัฒนาเมืองที่เราอยากเห็น เป็นแบบไหน
บริษัทพัฒนาเมืองที่ดีไม่ควรเป็นเพียง “บริษัทรถเมล์” ที่ทำหน้าที่รับส่งคนไปกลับบ้าน แต่ควรเป็นองค์กรที่ตอบคำถามของเมืองได้ว่า ประชาชนในจังหวัดนี้กำลังจะเดินทางได้ถูกลง เร็วขึ้น ปลอดภัยขึ้น และทั่วถึงขึ้นได้อย่างไร
ความต่างที่สำคัญคือ บริษัทพัฒนาเมืองต้องมี “โจทย์ของเมือง” เป็นตัวตั้ง ไม่มี “ตัวรถ” เป็นตัวตั้ง ถ้าเริ่มจากคำถามว่า “เราจะซื้อรถอะไรดี” เราจะได้ระบบขนส่งที่คนมีอำนาจตัดสินใจชอบ แต่ถ้าเริ่มจากคำถามว่า “คนสุรินทร์เดินทางลำบากตรงไหน แพงตรงไหน และมีใครถูกละเลย” เราจะได้ระบบที่คนใช้จริงเป็นผู้กำหนด
และในฐานะกิจการที่ระบุตัวเองว่าเป็นวิสาหกิจเพื่อสังคม เป้าหมายจึงไม่ควรวัดกันที่กำไรจากการขายตั๋วเพียงอย่างเดียว แต่ควรวัดที่จำนวนคนที่เปลี่ยนจากการใช้รถส่วนตัวมาขึ้นรถสาธารณะได้จริง ที่ค่าใช้จ่ายเดินทางของครัวเรือนที่ลดลง และที่คุณภาพอากาศในเมืองที่ดีขึ้น
2. แนวคิดนี้น่าจะมาจากขอนแก่น
การตั้งบริษัทขึ้นมาพัฒนาระบบขนส่งสาธารณะด้วยคนในจังหวัดเอง ไม่ใช่เรื่องใหม่ของประเทศนี้ ตัวอย่างที่ชัดที่สุดคือ บริษัท ขอนแก่นพัฒนาเมือง (เคเคทีที) จำกัด หรือที่รู้จักกันในชื่อกลุ่มขอนแก่นพัฒนาเมือง
ตามข้อมูลบนเว็บไซต์ทางการของบริษัท ระบุว่า KKTT เกิดจาก องค์กรธุรกิจในขอนแก่นราว 20 องค์กรร่วมกันลงทุนและก่อตั้งบริษัท ด้วยทุนจดทะเบียน 200 ล้านบาท โดยมีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในพื้นที่อย่างเทศบาลนครขอนแก่นร่วมอยู่ในแนวคิดการร่วมมือนี้ด้วย และมีรายงานข่าวหลายสำนักระบุตรงกันว่า จุดตั้งต้นของบริษัทคือการรวมตัวของนักธุรกิจคนขอนแก่นรุ่นใหม่ที่อยากเห็นบ้านเกิดเมืองนอนเจริญแบบเมืองในต่างประเทศ
สิ่งที่น่าสนใจไม่ใช่แค่ตัวเลขทุน แต่คือ แบบแผนการลงทุนสามขั้น ที่บริษัทเขียนไว้เอง คือ เริ่มจากเงินขององค์กรธุรกิจในจังหวัดก่อน จากนั้นจึงระดมทุนจากประชาชนและนิติบุคคลทั่วไป และสุดท้ายคือการนำโครงการเข้าสู่กองทุนโครงสร้างพื้นฐานหรือตลาดทุนเมื่อโครงการเริ่มเดินได้แล้ว
เป้าหมายแรกของ KKTT ไม่ใช่รถเมล์ แต่คือ รถไฟฟ้ารางเบา (LRT) สายเหนือ–ใต้ ช่วงสำราญ–ท่าพระ ระยะทาง 26 กิโลเมตร 21 สถานี และใช้รถไฟฟ้าที่ผลิตและประกอบในประเทศ 15 ขบวน ขบวนละ 3 ตู้ จุผู้โดยสารได้ 180 คน
และอีกจุดที่ควรสังเกต คือขอนแก่นไม่ได้ทำบริษัทเดียว แต่มี บริษัท ขอนแก่น ทรานซิท ซิสเต็ม จำกัด แยกออกมาทำหน้าที่เดินรถโดยเฉพาะ แปลว่าเขาแยก “เจ้าของนโยบายกับโครงสร้างพื้นฐาน” ออกจาก “ผู้ปฏิบัติการเดินรถ” อย่างชัดเจน
3. ขอนแก่นทำได้ สุรินทร์ก็ควรทำได้ — แต่ไม่ใช่ด้วยสูตรเดียวกัน
คำกล่าวที่ว่า “ขอนแก่นทำได้ สุรินทร์ก็ต้องทำได้” เป็นกำลังใจที่ดี แต่ถ้าใช้เป็นข้อสรุปตรง ๆ อาจทำให้เราข้ามขั้นตอนสำคัญไป
ขอนแก่นเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจภาคอีสาน มีมหาวิทยาลัยใหญ่ มีโรงพยาบาลระดับประเทศ มีหอการค้าและภาคธุรกิจที่เข้มแข็งจนระดมทุนได้ 200 ล้านบาทในก้อนแรก และมีปริมาณการเดินทางในเมืองที่มากพอจะทำให้ระบบรางมีความหมายทางเศรษฐกิจ
สุรินทร์มีทุนทางสังคมที่แข็งแรงไม่แพ้กัน แต่มีโจทย์ที่ต่างกันชัดเจน คือ คนจำนวนมากอยู่นอกเขตเทศบาล และต้องการเดินทางระหว่างอำเภอมากกว่าการเดินทางในเมือง หมู่บ้านห่างจากตัวเมือง 40–60 กิโลเมตรยังต้องพึ่งรถสองแถวและรถรับจ้างส่วนตัวในราคาที่ไม่ใช่ทุกคนจ่ายไหว
ดังนั้นการลอกสูตร “เริ่มจากระบบราง” มาทั้งดุ้นจึงไม่ตอบโจทย์ที่สุดของสุรินทร์ คำถามที่ตรงกว่าคือ “ระบบขนส่งแบบไหนที่ทำให้คนในตำบลห่างไกลเดินทางเข้าเมืองได้ถูกลง” ซึ่งอาจไม่ใช่รถไฟฟ้าเลยด้วยซ้ำ
4. สารตั้งต้นของเรื่องนี้มาจากไหน
โพสต์ต้นทางระบุว่า โครงการพัฒนาระบบขนส่งสาธารณะจังหวัดสุรินทร์ ได้รับการสนับสนุนจาก สภาองค์กรของผู้บริโภค และ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) โดยให้สุรินทร์เป็น 1 ใน 12 จังหวัดนำร่อง ที่ลงไปรับฟังความคิดเห็นจากทุกภาคส่วน
(หมายเหตุ: ต้นทางเขียนว่า “สภาองค์กรของผู้บริโภค” ไม่ได้ระบุว่าเป็นสภาผู้บริโภคจังหวัด)
การที่เรื่องนี้ตั้งต้นจากเวทีรับฟังความเห็นของผู้บริโภค ไม่ใช่จากห้องทำงานของผู้บริหาร เป็นจุดแข็งที่ควรทะนุถนอม เพราะแปลว่าโจทย์ของระบบมาจากปากคนใช้บริการจริง ไม่ใช่จากแผนที่วางบนโต๊ะ
แต่จุดแข็งนี้จะกลายเป็นจุดอ่อนทันที ถ้าบริษัทเดินหน้าเลือกแนวทางก่อนที่เวทีสาธารณะจะได้ถกกันจริงจัง ว่าปลายทางของเราคืออะไร
5. คำถามที่ต้องตอบให้ได้ ก่อนก้าวที่สอง
นี่คือคำถามที่เราอยากฝากไว้กับคณะทำงาน และหวังว่าจะได้ยินคำตอบในงานเปิดตัววันที่ 23 พฤศจิกายนนี้
ข้อแรก เป้าหมายปลายทางของบริษัทคืออะไร — คือการ “มีรถโดยสารสาธารณะ” หรือการ “มีการขนส่งที่ดีต่อพี่น้องคนสุรินทร์” สองข้อนี้ฟังดูคล้ายกันแต่ต่างกันมาก เพราะถ้าเป้าหมายคือการมีรถ การซื้อรถให้วิ่งก็จบงาน แต่ถ้าเป้าหมายคือการขนส่งที่ดี งานจริงเพิ่งเริ่มต้น และจะไม่จบที่รถหนึ่งคันหรือสิบคัน
ข้อสอง “เมืองอัจฉริยะ” และ “การเดินทางอัจฉริยะ” ของสุรินทร์จะหน้าตาอย่างไร — เป็นเรื่องของข้อมูลเส้นทางและตารางเวลาที่คนเข้าถึงได้จริง การจ่ายค่าโดยสารด้วยระบบเดียวทั้งจังหวัด การเชื่อมต่อระหว่างรถตู้กับรถสองแถวและรถไฟ หรือเป็นเพียงคำโปรยที่ติดไว้บนรถ
ข้อสาม รถแบบไหน — รถตู้หรือรถไฟฟ้า คำตอบนี้ต้องมาจากจำนวนผู้โดยสารจริงต่อเส้นทาง ไม่ใช่จากภาพลักษณ์ของเมือง รถตู้ที่คนแน่นทุกเที่ยวในราคาที่จ่ายไหว มีค่ามากกว่ารถไฟฟ้าที่สวยแต่ไม่มีคนนั่ง เพราะคนจ่ายไม่ไหว
ข้อสี่ รถทึบติดแอร์ หรือรถโปร่งโล่งแอร์ธรรมชาติ — ข้อนี้ฟังดูเป็นเรื่องเล็ก แต่จริง ๆ เป็นเรื่องต้นทุนและคนกลุ่มเป้าหมาย รถทึบติดแอร์เหมาะกับภาพลักษณ์และการเดินทางไกล แต่มีต้นทุนเชื้อเพลิงและค่าบำรุงสูง รถโปร่งโล่งหรือรถกึ่งเปิดมีต้นทุนต่ำกว่าและ ขนของได้มากกว่า ซึ่งสำคัญมากสำหรับคนที่เดินทางเข้าเมืองเพื่อขายผลผลิตหรือซื้อของกลับบ้าน
คำถามทั้งสี่ข้อนี้ไม่ใช่คำถามเทคนิค แต่เป็นคำถามเชิงนโยบายที่กำหนดอนาคตของบริษัทไปอีกสิบปี
6. ความเห็นของเรา
เราเห็นด้วยว่า บริษัทนี้เป็นอนาคตที่ดีของคนสุรินทร์ และเป็นเรื่องน่าภูมิใจที่คนในจังหวัดลุกขึ้นมาลงทุนในบ้านเกิดของตัวเอง แทนที่จะรอการจัดสรรงบประมาณจากส่วนกลางเพียงอย่างเดียว
แต่เพราะมันคืออนาคตของคนทั้งจังหวัด ก้าวแรกจึงควรคิดให้รอบคอบและมีหลักมั่น มากกว่าก้าวแรกของธุรกิจทั่วไป
“หลักมั่น” ในที่นี้หมายถึงสามอย่าง
หนึ่ง มีหลักฐานของจำนวนผู้โดยสารจริง ก่อนตัดสินใจซื้อรถและกำหนดเส้นทาง ไม่ใช่เริ่มจากจำนวนรถที่มีคนขายให้
สอง มีกติกาที่ชัดเจนเรื่องการใช้เงินของบริษัท เพราะเมื่อประชาชนเข้ามาเป็นผู้ถือหุ้น ความโปร่งใสจึงไม่ใช่ทางเลือก แต่เป็นเงื่อนไขของการอยู่รอด
และสาม กลไกให้ประชาชนตรวจสอบได้ตลอด ทั้งเรื่องเส้นทาง เวลา และค่าโดยสาร เพราะบริษัทนี้ไม่ได้เกิดจากเงินของนักลงทุนกลุ่มเดียว แต่เกิดจากความหวังของคนทั้งจังหวัด
หุ้นละ 100 บาท 10 หุ้นขึ้นไปที่เปิดให้ร่วมลงทุนนั้น ไม่ใช่แค่ช่องทางระดมเงิน แต่เป็นสัญญาว่าเจ้าของบริษัทคือคนสุรินทร์จริง ๆ และสัญญานั้นจะมีความหมายก็ต่อเมื่อคนที่ถือหุ้นได้เห็นว่าเงินของเขาเดินไปทางไหน
เราอยากเห็นรถตู้คันแรกวิ่งออกจากโรบินสันในวันที่ 23 พฤศจิกายนนี้ และเราอยากเห็นมันวิ่งต่อไปอีกสิบปี ไม่ใช่หยุดอยู่ที่เที่ยวปฐมฤกษ์
ถ้าบริษัทตอบคำถามทั้งสี่ข้อได้ก่อนก้าวที่สอง สุรินทร์ก็ไม่จำเป็นต้องเป็นขอนแก่นที่สอง เพราะสุรินทร์สามารถเป็นสุรินทร์ที่ดีพอสำหรับคนสุรินทร์เองได้
แล้วพี่น้องคิดว่า รถตู้สาธารณะของสุรินทร์ควรเริ่มจากเส้นทางไหนก่อน และควรเป็นรถแบบไหนครับ
ที่มา: โพสต์เพจ “เมืองช้างเมืองสุรินทร์” 13 พฤศจิกายน 2569 · ข้อมูลบริษัท ขอนแก่นพัฒนาเมือง (เคเคทีที) จำกัด จากเว็บไซต์ทางการ khonkaenthinktank.com · บทความนี้เป็นบทวิเคราะห์ความเห็นของกองบรรณาธิการ SURIN108 ไม่ใช่รายงานข่าว · ภาพประกอบบนปกสร้างด้วยเอไอ ไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริง
🛒 สินค้าแนะนำสำหรับผู้อ่าน
Sponsored
Share this content:
เกี่ยวกับผู้เขียน
การสั่งซื้อผ่านลิงก์สินค้าเป็นการช่วยสนับสนุนทีมงานสุรินทร์ร้อยแปด โดยไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมแก่ท่าน
